สิทธิ์การใช้ภาพ บายเอาต์ และเอกสารยินยอมของนางแบบ: คู่มือสำหรับแบรนด์

เมื่อแบรนด์จองนางแบบ แบรนด์กำลังจองสองอย่าง คือเวลาของนางแบบในวันถ่าย และสิทธิ์ในการใช้ภาพหรือวิดีโอที่ได้ในรูปแบบที่กำหนด ส่วนที่สองมักเป็นส่วนที่ทำให้สับสนในภายหลัง

คู่มือนี้อธิบายคำศัพท์หลักด้วยภาษาง่าย ๆ เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย กฎเรื่องสิทธิ์ในภาพ ความยินยอม และสัญญาแตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ สำหรับเรื่องที่มีนัยสำคัญ ควรปรึกษาทนายความที่มีคุณสมบัติในประเทศนั้น

สิทธิ์การใช้งานคืออะไร

สิทธิ์การใช้งาน (usage rights) กำหนดว่าคุณใช้คอนเทนต์ที่มีนางแบบอยู่ได้อย่างไร ปกติอธิบายตามสี่ด้าน

สื่อ

คอนเทนต์จะไปปรากฏที่ไหน ประเภทที่พบบ่อยได้แก่:

• เว็บไซต์และร้านค้าออนไลน์ของคุณเอง
• โพสต์โซเชียลมีเดียแบบออร์แกนิก
• โฆษณาโซเชียลแบบจ่ายเงินและโฆษณาออนไลน์
• สิ่งพิมพ์ เช่น โบรชัวร์ นิตยสาร หรือแคตตาล็อก
• โฆษณากลางแจ้ง เช่น ป้ายบิลบอร์ดและสื่อในระบบขนส่ง
• สื่อในร้านและบรรจุภัณฑ์
• โทรทัศน์หรือโรงภาพยนตร์

โฆษณาแบบจ่ายเงิน และการใช้งานกลางแจ้งหรือออกอากาศขนาดใหญ่ มักเข้าถึงคนได้มากกว่าโพสต์ออร์แกนิก ซึ่งเป็นเหตุผลหนึ่งที่มักแยกพิจารณาต่างหาก

พื้นที่

คอนเทนต์จะถูกใช้ที่ไหนในโลก ประเทศเดียว ภูมิภาค หรือทั่วโลก คอนเทนต์ออนไลน์ดูได้จากทุกที่ ข้อตกลงจึงมักระบุพื้นที่ที่เป็นเป้าหมาย มากกว่าที่ที่อาจมีคนเห็นได้ในทางเทคนิค

ระยะเวลา

ใช้คอนเทนต์ได้นานเท่าไร นับจากวันที่ที่กำหนดไว้ มักกำหนดเป็นช่วงเวลาตายตัว และขยายต่อได้ภายหลังตามข้อตกลง

ความเป็นเอกสิทธิ์

นางแบบตกลงไม่รับงานกับแบรนด์คู่แข่งในช่วงเวลาหนึ่งหรือไม่ ความเป็นเอกสิทธิ์ (exclusivity) จำกัดงานอื่นของนางแบบ จึงต้องระบุให้ชัด ว่าหมวดสินค้าใด พื้นที่ใด และนานเท่าไร

บายเอาต์หมายถึงอะไร

บายเอาต์ (buyout) คือส่วนของข้อตกลงที่ครอบคลุมสิทธิ์การใช้งาน แยกจากค่าเวลาของนางแบบในวันถ่าย บางข้อตกลงรวมทั้งสองส่วนไว้ด้วยกัน บางข้อตกลงแยกรายการ

คำว่า "บายเอาต์" ถูกใช้อย่างหลวม ๆ บางครั้งหมายถึงแพ็กเกจที่กำหนดสื่อ พื้นที่ และระยะเวลาไว้ชัด บางครั้งคนใช้หมายถึง "ใช้ได้ไม่จำกัดตลอดไป" ความหมายแบบหลังนี้สร้างปัญหามากที่สุด เพราะอาจมีราคาสูง อาจตัดทาเลนต์ที่ไม่ยอมรับเงื่อนไขนี้ออกไป และมักเกินกว่าที่แบรนด์ต้องการจริง

นิสัยที่มีประโยชน์คือ อธิบายให้ชัดว่าคุณวางแผนจะทำอะไรกับคอนเทนต์ในช่วงเวลาข้างหน้า แล้วตกลงสิทธิ์การใช้งานให้ครอบคลุมสิ่งนั้น พร้อมวิธีขยายที่ชัดเจนหากแผนใหญ่ขึ้น

เอกสารยินยอมของนางแบบคืออะไร

เอกสารยินยอมของนางแบบ (model release) คือเอกสารที่นางแบบ หรือผู้ปกครองในกรณีที่อายุต่ำกว่า 18 ปี ลงนามอนุญาตให้ใช้ภาพของตนตามที่ระบุไว้ แบบฟอร์มนี้พบได้ทั่วไปในการถ่ายภาพเชิงพาณิชย์ และแพลตฟอร์มภาพสต็อกกับสำนักพิมพ์มักกำหนดให้ต้องมี

เอกสารยินยอมที่ชัดเจนมักระบุ:

• คู่สัญญา รวมถึงเอเจนซี่ในกรณีที่เกี่ยวข้อง
• วันที่และโปรเจกต์
• สิทธิ์การใช้งานที่ตกลงกัน ได้แก่ สื่อ พื้นที่ ระยะเวลา และความเป็นเอกสิทธิ์ถ้ามี
• ข้อจำกัดต่าง ๆ เช่น ห้ามใช้กับประเด็นอ่อนไหวหรือในโฆษณาทางการเมือง
• ลายมือชื่อ และลายมือชื่อผู้ปกครองสำหรับผู้ที่อายุต่ำกว่า 18 ปี

เมื่อจองทาเลนต์ผ่านเอเจนซี่ สิทธิ์การใช้งานมักระบุไว้ในใบยืนยันการจองหรือข้อตกลงกับเอเจนซี่ และเอกสารยินยอมควรตรงกัน อย่าขอให้ทาเลนต์เซ็นเอกสารยินยอมในกองถ่ายที่กว้างกว่าที่ตกลงกับเอเจนซี่ไว้

การใช้งานที่อ่อนไหวต้องระวังเป็นพิเศษ

การใช้งานบางแบบอาจกระทบชื่อเสียงหรือความเป็นอยู่ของนางแบบหากปรากฏโดยไม่คาดคิด ควรแจ้งในบรีฟ แทนที่จะให้เขามารู้ทีหลัง:

• ผลิตภัณฑ์สุขภาพ การแพทย์ หรือของใช้ส่วนตัว
• ประเด็นการเงิน กฎหมาย หรือการเมือง
• คอนเทนต์ที่สื่อถึงเรื่องราวส่วนตัว เช่น คำรับรองจากผู้ใช้
• การดัดแปลงภาพแบบดิจิทัลที่เกินกว่าการรีทัชทั่วไป รวมถึงการเปลี่ยนรูปร่าง หรือการนำภาพลักษณ์ของบุคคลไปรวมกับคอนเทนต์อื่น

การเปิดเผยเรื่องเหล่านี้ตั้งแต่ต้นช่วยสร้างความไว้วางใจ และหลีกเลี่ยงบทสนทนาที่อึดอัดเมื่อคอนเทนต์เผยแพร่ไปแล้ว

โซเชียลมีเดียและคอนเทนต์ครีเอเตอร์

คอนเทนต์สำหรับช่องโซเชียลมีคำถามเฉพาะของมันเอง:

• นางแบบจะโพสต์ในบัญชีของตัวเอง หรือแค่ส่งคอนเทนต์ให้บัญชีของคุณ?
• คุณจะทำโฆษณาแบบจ่ายเงินโดยใช้ชื่อบัญชีหรือคอนเทนต์ของนางแบบหรือไม่ (บางครั้งเรียกว่า whitelisting หรือ allowlisting)?
• นางแบบแชร์ผลงานในโปรไฟล์ของตัวเองได้เมื่อไหร่ และมีวันเปิดตัวที่ต้องเคารพหรือไม่?
• ควรติดป้ายว่าเป็นโฆษณาอย่างไร? หลายประเทศมีกฎการเปิดเผยข้อมูลและแตกต่างกันไป ให้ตรวจสอบกฎในประเทศของกลุ่มเป้าหมาย

บทความเปรียบเทียบ ครีเอเตอร์ UGC กับนางแบบแบบดั้งเดิม อธิบายว่าเมื่อไหร่ควรเลือกแบบไหน และหน้า ครีเอเตอร์ UGC ของเราอธิบายวิธีที่เราทำงานด้านนี้

ตัวอย่างการกำหนดสิทธิ์ เป็นคำพูด

ลองนึกถึงแบรนด์สกินแคร์ที่กำลังวางแผนเปิดตัวสินค้าใหม่ แบรนด์ต้องการภาพสำหรับเว็บไซต์และโซเชียลออร์แกนิกของตัวเอง รวมถึงแคมเปญโฆษณาโซเชียลแบบจ่ายเงินในสองประเทศเพื่อนบ้าน ระยะเวลาเป็นจำนวนเดือนที่กำหนดไว้ ไม่ต้องการสิ่งพิมพ์หรือป้ายกลางแจ้ง และอยากให้นางแบบไม่ปรากฏกับแบรนด์สกินแคร์อื่นในสองประเทศนั้นระหว่างที่แคมเปญยังอยู่

เมื่อเขียนลงบรีฟ จะออกมาประมาณว่า "เว็บไซต์และโซเชียลออร์แกนิก ทั่วโลก ระยะเวลาตามที่กำหนด โซเชียลแบบจ่ายเงินในสองประเทศที่ระบุ ระยะเวลาเท่ากัน เอกสิทธิ์เฉพาะหมวดสกินแคร์ ในสองประเทศนั้น ตลอดช่วงแคมเปญ ขยายต่อได้ตามข้อตกลง"

คำอธิบายนี้สั้น แต่ตอบทุกคำถามที่เอเจนซี่ต้องใช้ตรวจสอบคิวว่างและเสนอเงื่อนไข ลองเทียบกับ "ทุกสื่อ ทั่วโลก ตลอดไป" ซึ่งแทบไม่ได้บอกเอเจนซี่เลยว่าแบรนด์ต้องการอะไรจริง และอาจทำให้ตกลงการจองได้ยากขึ้น

คำถามที่ควรตอบให้ได้ก่อนวันถ่าย

1. คอนเทนต์จะไปปรากฏที่ไหน ในประเทศใด และนานเท่าไร?
2. ต้องการความเป็นเอกสิทธิ์หรือไม่ ถ้าต้องการ สำหรับหมวดใด?
3. ใครอยู่ในคอนเทนต์ และมีใครอายุต่ำกว่า 18 ปีหรือไม่?
4. มีการใช้งานที่อ่อนไหวหรือผิดปกติวางแผนไว้หรือไม่?
5. ใครเป็นผู้ลงนามในเอกสารยินยอม และตรงกับใบยืนยันการจองหรือไม่?
6. ถ้าต้องการขยายสิทธิ์การใช้งานในภายหลังจะทำอย่างไร?

การเขียนคำตอบเหล่านี้ลงในบรีฟตั้งแต่ต้นช่วยประหยัดเวลาให้ทุกฝ่าย คู่มือ วิธีเขียน casting brief ของเราแสดงว่าควรใส่ไว้ตรงไหน

ก้าวต่อไปของคุณ

เมื่อส่ง casting brief ให้ระบุแผนการใช้งานให้ชัดที่สุดเท่าที่ทำได้ แม้บางส่วนจะยังไม่แน่นอน เราจะคุยกับคุณว่าสิ่งนั้นมีผลต่อคิวว่างของทาเลนต์อย่างไรก่อนยืนยันสิ่งใด อ่านวิธีที่เราดูแลเรื่องความยินยอมได้ใน นโยบายความยินยอมของนางแบบ และถ้ามีคำถามก่อน ติดต่อเรา ได้เลย